เปิดปกนิตยสารแฟชั่นเล่มไหนก็ได้ แล้วมองที่ชื่อหัวเล่ม เส้นตั้งหนา เส้นขวางบางเฉียบเกือบหายไป ปลายเส้นตัดตรงเป็นเหลี่ยมคม ตัวอักษรพวกนี้ดูแพงตั้งแต่ยังไม่ทันอ่านว่าเขียนคำว่าอะไร
รูปทรงแบบนี้มีต้นทางจากช่างพิมพ์คนหนึ่งในเมืองปาร์มา ประเทศอิตาลี เมื่อสองร้อยกว่าปีก่อน เขาชื่อ Giambattista Bodoni และฟอนต์ที่ใช้ชื่อเขายังอยู่บนปกนิตยสารมาจนถึงวันนี้
Bodoni ทำงานเป็นช่างพิมพ์ประจำราชสำนักดยุคแห่งปาร์มาช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 เขาหมกมุ่นกับความสะอาดของหน้ากระดาษถึงขั้นที่คนรุ่นหลังเรียกเขาว่าราชาของช่างพิมพ์ หนังสือของเขาเว้นขอบกว้าง จัดตัวอักษรห่างๆ ให้แต่ละบรรทัดได้หายใจ
ฟอนต์ที่เขาออกแบบถูกจัดอยู่ในกลุ่มที่เรียกว่า modern หรือ Didone จุดเด่นคือความต่างสุดขั้วระหว่างเส้นหนากับเส้นบางในตัวอักษรเดียวกัน กับเซริฟที่บางเป็นเส้นตรง ไม่มีส่วนโค้งรับเหมือนฟอนต์รุ่นก่อนหน้า
ของที่ Baskerville เริ่ม Bodoni ดันจนสุด
ความต่างของเส้นแบบนี้ไม่ได้เกิดขึ้นในวันเดียว มันค่อยๆ มากขึ้นทีละรุ่น Baskerville ในอังกฤษเป็นคนเริ่มเพิ่มคอนทราสต์และทำให้เส้นคมขึ้น จากฟอนต์เก่าที่เส้นค่อนข้างเสมอกัน Bodoni รับไม้ต่อแล้วดันมันไปจนสุดทาง เส้นหนาหนาขึ้น เส้นบางบางลงจนเกือบเป็นเส้นผม
สิ่งที่ทำให้ทำแบบนี้ได้คือเทคโนโลยีในยุคนั้นตามทัน กระดาษเรียบขึ้น หมึกดีขึ้น แท่นพิมพ์กดได้แม่นขึ้น เส้นผมบางๆ ที่เคยพิมพ์ออกมาขาดหาย จึงติดบนกระดาษได้ครบ ฟอนต์แบบ Bodoni คือฟอนต์ที่ต้องรอให้งานพิมพ์ดีพอก่อนถึงจะมีอยู่ได้จริง
แต่ความสวยนี้มีราคาของมัน พอย่อ Bodoni ให้เล็กลงเป็นตัวเนื้อความ เส้นผมบางๆ จะเริ่มหายไปหรือกะพริบจนอ่านยาก จะอ่านหนังสือทั้งเล่มที่พิมพ์ด้วย Bodoni ตัวเล็กๆ จึงเหนื่อยตา ฟอนต์นี้ไม่ได้ถูกสร้างมาให้เป็นพื้นหลังที่คนไม่ทันสังเกต
ทำไมความหรูถึงเลือกฟอนต์นี้
ที่ทางที่ Bodoni อยู่ได้ดีที่สุดคือตัวใหญ่ๆ บนปก บนป้าย บนชื่อแบรนด์ ตรงที่ตัวอักษรมีพื้นที่พอให้เส้นผมได้อวดตัว วงการแฟชั่นและสินค้าหรูจับจุดนี้ได้เร็ว หัวนิตยสารแฟชั่นจำนวนมากใช้ตัวอักษรทรง Didone แบบเดียวกับ Bodoni มาหลายสิบปี
เหตุผลไม่ได้อยู่ที่ว่ามันอ่านง่ายกว่า แต่อยู่ที่ว่ามันสื่อออกมาว่าอย่างไร เส้นบางเฉียบให้ความรู้สึกประณีต แม่นยำ และเย็นชานิดหนึ่ง มันดูเหมือนของที่ทำด้วยความตั้งใจ ไม่ใช่ของที่ทำเร็วๆ และเพราะเส้นบางต้องการงานพิมพ์คุณภาพดีถึงจะออกมาสวย การเลือกใช้มันจึงเป็นการบอกกลายๆ ว่าของชิ้นนี้ไม่ประหยัดต้นทุน
สิ่งที่ Bodoni ทิ้งไว้จึงไม่ใช่แค่รูปทรงตัวอักษร แต่คือการค้นพบว่าความต่างระหว่างหนากับบาง หมึกดำกับกระดาษขาว สามารถกลายเป็นความรู้สึกได้ ก่อนที่คำไหนจะถูกอ่านออกเสียงด้วยซ้ำ
ครั้งหน้าที่เห็นชื่อแบรนด์ที่เส้นบางจนเกือบหาย ลองสังเกตว่าตัวเราตัดสินมันไปแล้วหรือยังก่อนจะอ่านจบ บางที ฟอนต์ทำงานเสร็จก่อนที่เราจะรู้ตัว
ของบนโต๊ะที่เข้ากับเรื่องนี้
Daily Eyes Poster No.1 ลายเส้นหมึกดำบนกระดาษขาว ความต่างของดำกับขาวที่เล่าเรื่องได้เอง แบบเดียวกับที่ตัวอักษรเซริฟทำ
แรงบันดาลใจจากศิลปะและดีไซน์เพิ่มเติมได้ที่ Portjolio ที่ซึ่งเรื่องราวสร้างสรรค์ยังคงต่อเนื่องไม่สิ้นสุด